اقبال يغمايى ( گردآورنده )
92
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
بگشود گره ز زلف زر تار * محبوبهء نيلگون عمارى يزدان به كمال شد پديدار * و هريمن زشتخو حصارى ياد آر ز شمع مرده يادآر اى مونس يوسف اندرين بند * تعبير عيان چو شد ترا خواب دل پر ز شعف لب از شكرخند * محسود عدو به كام اصحاب رفتى بر يار خويش و پيوند * آزادتر از نسيم و مهتاب زانكو همه شام با تو يك چند * در آرزوى وصال احباب اختر به سحر شمرده يادآر چون باغ شود دوباره خرم * اى بلبل مستمند مسكين وز سنبل و سورى و سپر غم * آفاق نگارخانهء چين گل سرخ و به رخ عرق چو شبنم * تو داده ز كف زمام تمكين ز آن نوگل پيشرس كه در غم * ناداده به نار شوق تسكين از سردى دى فسرده يادآر . . . ( 19 ) - عباس آقا تبريزى : ساعت هشت و نيم بعدازظهر روز شنبه 21 رجب 1325 هجرى قمرى ، برابر هشتم شهريور 1286 عباس آقا صراف تبريزى كه از جوانان آزادىخواه متعصب و عضو يكى از انجمنهاى سياسى بود ، به وقتى كه ميرزا على اصغر خان اتابك اعظم همراه سيد عبد الله بهبهانى از مجلس بيرون مىشد ، او را به تير زد و خود را نيز كشت . كشته شدن اتابك كه از بيست سالگى مقام صدارت اعظم را يافته بود و از نيمهء دوم سلطنت ناصر الدين شاه و پادشاهى مظفر الدين شاه ، و پسرش محمد على شاه غالبا صدراعظم ، و پس از سلطان اول شخص كشور بود و بيشتر كارها به اراده و دلخواه او انجام مىيافت در سراسر ايران تأثيرى بزرگ بخشيد . خائنان و ظالمان سخت انديشناك ، و آزاديخواهان ، دلير و قوىدل شدند . جسد عباس آقا را نظميه نهان از مردم در گورستان مختار السلطنه - به قول برخى بىغسل و كفن - در خاك كرد . آزاديخواهان تحمل اين خوارى را نكردند . قاضى مدير مدرسه اميد قزوين همراه گروهى از آزادگان پنجشنبه 26 رجب به نظميه مراجعه كردند و پس از سماجت بسيار نشانى آن را گرفتند . همان روز گور اين فدايى غيرتمند را با آجر برآوردند . شنبهء هفته بعد - اول شعبان - كه مصادف با روز شهادت وى بود نزديك دو هزار نفر از مردم تهران و تبريز كنار گورش فراهم آمدند و آن را با دستههاى گل پوشاندند . ملك المتكلمين نطقى شورانگيز كرد و بهاء الواعظين نيز ايستاده روضه خواند . روز يكشنبه 27 شعبان - 13 مهر 1286 - 2466 - به ياد چهلمين روز شهادت اين فدايى وطن مردم تهران بازارها را بسته ، به گورستان رفتند و آرامگاهش را از گل پوشاندند . اعضاى تمام انجمنهاى سياسى و ملى و همهء شاگردان تمام مدارس نيز از آغاز تا پايان اين مراسم شركت داشتند .